Пытанні да экзамену

1. Беларуская мова як найважнейшы элемент нацыянальнай культуры і форма яе выражэння. Паходжанне беларускай мовы, гістарычныя ўмовы яе развіцця.
2. Лексікалогія як раздзел мовазнаўства. Слова як адзінка мовы. Адназначныя і мнагазначныя словы.
3. Аманімія і сумежныя з’явы (амафоны, амаформы, амографы).
4. Паранімія. Вузкае і шырокае разуменне параніміі.
5. Сінанімія ў беларускай мове. Абсалютныя, семантычныя, стылістычныя, семантыка-стылістычныя, кантэкстуальныя сінонімы.
6. Антонімы. Антанімія і мнагазначнасць. Кантэкстуальныя антонімы. Стылістычнае выкарыстанне антонімаў.
7. Стылістычная дыферэнцыяцыі лексікі.
8. Лексіка беларускай нацыянальнай мовы паводле сферы ўжывання.
9. Лексіка беларускай мовы паводле яе паходжання.
10. Актыўная і пасіўная лексіка.
11. Прадмет, задачы, аб’ём фразеалогіі. Семантычная, марфала-гічная, сінтаксічная, стылістычная характарыстыка фразеалагізмаў.
12. Утварэнне фразеалагізмаў і іх этымалагічная класіфікацыя.
13. Фанетыка – навука аб гукавым ладзе мовы. Сувязь фанетыкі з іншымі раздзеламі мовазнаўства. Састаўныя часткі фанетыкі: акцэнталогія, інтаналогія, сілабіка.
14. Гукі маўлення як асноўныя адзінкі фанетыкі. Аспекты іх вывучэння: акустычны, артыкуляцыйны, перцэптыўны, функцыянальны.

15.Сегментныя (лінейныя) фанетычныя адзінкі:  фраза, такт (сінтагма), фанетычнае слова, склад, гук. Звышсегментныя фанетычныя адзінкі.

16. Артыкуляцыйны аспект вывучэння гукаў беларускай мовы. Маўленчы апарат.
17. Артыкуляцыйная класіфікацыя галосных гукаў.
18. Артыкуляцыйная класіфікацыя зычных гукаў.
19. Артыкуляцыйная база беларускай мовы.
20. Перцэптыўны аспект вывучэння гукаў.
21. Узаемадзеянне гукаў у маўленчай плыні. Фанетычны закон. Камбінаторныя і пазіцыйныя змены гукаў.
22. Якасная і колькасная рэдукцыя галосных. Аканне і яканне як разнавіднасці якаснай рэдукцыі галосных у беларускай мове.
23. Пратэтычныя і эпентэтычныя гукі ў беларускай мове.
24. Акамадацыя, асіміляцыя і дысіміляцыя гукаў у беларускай мове.
25. Сцяжэнне (кантракцыя) гукаў у беларускай мове.
26. Спрашчэнне гукавых спалучэнняў (дыярэза) у беларускай мове.
27. Пазіцыйныя чаргаванні галосных і зычных гукаў у беларускай мове.
28. Гістарычныя чаргаванні галосных і зычных фанемаў у беларускай мове.
29. Склад як фанетычная адзінка. Будова склада. Тыпы складоў. Правілы складападзелу ў беларускай мове.
30. Націск і яго асаблівасці. Фразавы, тактавы, лагічны і слоўны націскі. Тыпы слоўнага націску. Месца націску ў слове.
31. Інтанацыя. Акустычныя характарыстыкі інтанацыі. Лінгвістычная значнасць інтанацыі.
32. Асноўныя правілы вымаўлення галосных гукаў і іх спалучэнняў.
33. Асноўныя правілы вымаўлення зычных гукаў і іх спалучэнняў.
34. Прадмет і задачы графікі. Беларускі алфавіт.
35. Гукавыя значэнні літар. Адназначныя і двухзначныя літары. Гукавы і складовы прынцпы графікі.
36. Асноўныя паняцці арфаграфіі: арфаграма, прынцып арфаграфіі, арфаграфічнае правіла, арфаграфічная памылка, апорнае напісанне, раздзелы арфаграфіі.
37. Фанетычны прынцып арфаграфіі і правілы, якія грунтуюцца на гэтым прынцыпе.
38. Марфалагічны (фанематычны) прынцып арфаграфіі і правілы, заснаваныя на гэтым прынцыпе.
39. Гісторыя фарміравання і развіцця арфаграфічнай сістэмы беларускай літаратурнай мовы. “Беларуская граматыка для школ” Б. Тарашкевіча (1918), яе роля ў замацаванні адзіных арфаграфічных і граматычных нормаў беларускай літаратурнай мовы.
40. Новая рэдакцыя “Правілаў беларускай арфаграфіі і пунктуацыі” (2008).